Việc Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết số 222/2025/QH15 (“Nghị quyết”) thành lập, hoạt động, quản lý, giám sát và các cơ chế, chính sách áp dụng đối với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (IFC) tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng đã mở ra một “không gian thể chế” mới, với cơ chế, chính sách đặc thù dành cho các nhà đầu tư so với pháp luật hiện hành.
Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ mở ra một môi trường đầu tư thông thoáng, được thiết kế để tối đa hóa tính cạnh tranh và mang lại nhiều cơ hội chưa từng có tại Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) hoạt động trong các lĩnh vực ngoài ngân hàng như quỹ đầu tư, quản lý tài sản, công nghệ tài chính (fintech), tài sản số, bảo hiểm, tái bảo hiểm, và các dịch vụ hỗ trợ.
1. Chính sách về vốn và ngoại hối
Theo Nghị quyết, một trong những ưu đãi quan trọng nhất của IFC là việc nới lỏng cơ chế quản lý ngoại hối và dòng vốn, tạo sự thông thoáng tương đương với các trung tâm tài chính trong khu vực.
Về mức độ tư do hóa dòng vốn, theo quy định hiện hành, khi thực hiện các hoạt động chuyển tiền đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư phải mở tài khoản ngoại tệ tại một tổ chức tín dụng được phép và đăng ký việc thực hiện chuyển ngoại tệ ra nước ngoài để đầu tư theo Điều 14 Pháp lệnh ngoại hối năm 2005 (sửa đổi, bổ sung) và quy định hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Thông tư số 12/2016/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung). Tuy nhiên, theo Nghị quyết, khi chuyển tiền để thực hiện hoạt động đầu tư, cho vay từ IFC ra nước ngoài, Thành viên IFC do nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn điều lệ sẽ không phải tuân thủ các quy định về thủ tục hành chính liên quan đến quản lý ngoại hối, nhưng phải thực hiện đầy đủ các quy định về việc mở tài khoản, chế độ báo cáo (khoản 7 Điều 16 Nghị quyết).
Bên cạnh đó, các Thành viên IFC được huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân ngoài lãnh thổ Việt Nam, người không cư trú mà không phải thực hiện thủ tục cấp phép với cơ quan quản lý nhà nước nhưng phải thực hiện chế độ báo cáo, khai báo thông tin theo quy định của Chính phủ (điểm b khoản 1 Điều 11 Nghị quyết). Khoản nợ của Thành viên với tổ chức, cá nhân ngoài lãnh thổ Việt Nam không tính vào nợ nước ngoài của quốc gia trong điều hành, giám sát các chỉ tiêu an toàn nợ nước ngoài (điểm c khoản 1 Điều 11 Nghị quyết).
Về chính sách ngoại hối, nếu như trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức tương tự khác của người cư trú, người không cư trú không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ các trường hợp được phép theo quy định tại Điều 4 Thông tư số 32/2013/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung); thì tại IFC, việc thanh toán, chuyển tiền, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá đối với các hoạt động và dịch vụ giữa các Thành viên với nhau hoặc giữa Thành viên với tổ chức, cá nhân ở nước ngoài được phép sử dụng ngoại tệ (điểm a và b khoản 1 Điều 16 Nghị quyết).
2. Chính sách thuế, đầu tư và các vấn đề liên quan
Nghị quyết cung cấp các chính sách ưu đãi thuế và quy trình cấp phép đầu tư đơn giản hóa, nhằm giảm thiểu chi phí giao dịch và tăng tính hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), IFC áp dụng các mức thuế suất ưu đãi đặc biệt cho các dự án đầu tư mới. Đối với ngành nghề ưu tiên phát triển, áp dụng mức thuế suất TNDN 10% trong 30 năm, được miễn thuế tối đa không quá 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp tối đa không quá 09 năm tiếp theo. Đối với các ngành nghề khác, áp dụng mức thuế suất TNDN 15% trong 15 năm, được miễn thuế tối đa không quá 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp tối đa không quá 04 năm tiếp theo (Điều 19 Nghị quyết).
Về thuế thu nhập cá nhân (TNCN), để thu hút nhân tài và vốn đầu tư cá nhân, Nghị quyết cũng đưa ra chính sách miễn thuế TNCN chưa từng có. Theo đó, miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ thực hiện công việc tại IFC đối với nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, người có trình độ chuyên môn cao làm việc tại IFC (bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài) đến hết năm 2030. Cá nhân có khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, vốn góp, quyền góp vốn vào Thành viên IFC được miễn thuế TNCN đến hết năm 2030 (Điều 19 Nghị quyết).
Về thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, NĐTNN được phép thành lập tổ chức kinh tế trong IFC mà không cần phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án trong IFC theo quy định của pháp luật về đầu tư. Tuy nhiên, sau khi được thành lập, tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư phải thực hiện thủ tục đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư (khoản 2 Điều 11 Nghị quyết). Chính sách đất đai, xây dựng, môi trường cũng được quy định tại Nghị quyết, với thủ tục hành chính rút gọn và có nhiều ưu tiên dành cho các dự án đầu tư trong phạm vi IFC.
Về chính sách tài chính thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), IFC là nơi thử nghiệm các mô hình kinh doanh và sản phẩm tài chính mới, đồng thời cung cấp một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, được quốc tế công nhận. Cơ quan Điều hành có thẩm quyền quy định và thực hiện chính sách tài chính thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) dưới hình thức cho phép có thời hạn đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mà pháp luật chưa có quy định. Tổ chức, doanh nghiệp tham gia thử nghiệm được phép không áp dụng một số quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện kinh doanh, thủ tục cấp phép, bảo đảm điều kiện kinh doanh nếu không phù hợp với đặc điểm của sản phẩm mới (Điều 24 Nghị quyết).
3. Chính sách lao động và xuất nhập cảnh ưu tiên
Vốn nhân lực chất lượng cao là một yếu tố cấu thành không thể thiếu đối với sự thành công của bất kỳ IFC nào. Nhằm thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, IFC đưa ra các chính sách vượt trội về thị thực, cư trú và tuyển dụng tại Điều 20 Nghị quyết.
Theo đó, thị thực (Visa) và Thẻ Tạm trú (TRC) được cấp thời hạn đến 10 năm (ký hiệu UĐ1) cho người nước ngoài là nhà đầu tư quan trọng, chuyên gia, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao làm việc cho cơ quan, tổ chức có trụ sở trong IFC, và thành viên gia đình đi cùng (ký hiệu UĐ2). Nhà đầu tư quan trọng, chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, nhà quản lý cấp cao làm việc lâu dài được xem xét cấp Thẻ Thường trú theo đề nghị của Cơ quan điều hành để cư trú lâu dài tại Việt Nam, và được hưởng chính sách thuận lợi về thủ tục cấp thẻ thường trú so với quy định chung.
Nghị quyết cũng đặt ra chính sách thiết lập cơ chế “một cửa” và khu vực làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh ưu tiên tại các sân bay quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng, cấp thẻ nhận diện chuyên gia IFC để rút ngắn thời gian làm thủ tục.
Về giấy phép lao động, người nước ngoài làm việc tại IFC được miễn giấy phép lao động nếu đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn theo quy định của Chính phủ hoặc Cơ quan điều hành. Nhà nước, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, hỗ trợ chi phí đào tạo bằng ngân sách địa phương nguồn nhân lực phục vụ IFC.
Tựu chung lại, với các chính sách đặc thù, ưu đãi như đề cập ở trên, việc tham gia đầu tư dự án vào Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam dự kiến sẽ mang lại cho nhà đầu tư cơ hội tiếp cận dòng vốn và ngoại hối tự do hóa, thuế suất cạnh tranh, thủ tục đầu tư thuận lợi và chính sách lao động, nhập cư thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nghị quyết 222/2025/QH15 đã tạo ra một nền tảng pháp lý cởi mở, được trông đợi sẽ là một bước đệm quan trọng trong quá trình đưa Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam trở thành một điểm đến cạnh tranh và đáng tin cậy cho các nhà đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế có tầm nhìn chiến lược tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.
Hà Linh.
